Betekenis (factoriäle validiteit) van de Schobl Compleet voor 10-18 jarige in het V.S.O.

Posted by in Uncategorized, on 22-09-2013

Schobl Compleet voor 10-19 jarigen

Samenvatting: De nieuwe versies van de Schobl (Kort en Compleet) zijn het afgelopen half jaar een kleine 1000 keer ingevuld, daarvan is de Schobl Compleetmeer dan 450 keer gebruikt, waaronder ruim 200 maal voor leerlingen in het Voortgezet Speciaal Onderwijs. Van deze groep zijn de gegevens onderzocht en de resultaten bevestigen de factoriäle validiteit van de Schobl Compleet, niet alleen over de tijd , maar ook over schooltype en leeftijdsgroepen.

 

1. Inleiding

De afgelopen maanden is de Schobl-Compleet meer dan 200 ingevuld voor leerlingen in het Voortgezet Speciaal Onderwijs VSO). De Schobl wordt gebruikt voor diagnostische doeleinden bij specifieke leerlingen en voor periodieke evaluatie van groepen leerlingen. De Schobl Compleet is afgeleid van de Schobl-R (1993) en de Schobl (1980), die zijn ontwikkeld voor leerlingen van (toenmalig) kleuter- en basisonderwijs ( leeftijd van 4-12 jaar). De leeftijdsrange van de leerlingen in de drie van deze scholen voor voortgezet speciaal onderwijs bedraagt echter 10-19 jaar.

Het is derhalve de vraag of de Schobl ook bruikbaar voor die leeftijdsgroep en of de wetenschappelijk kwaliteit van de beoordelingen vergelijkbaar is met die voor de oorspronkelijke leeftijdsgroep.

De vraag naar de bruikbaarheid is in elk geval bevestigend beantwoord door de betreffende leerkrachten en orthopedagogen verbonden aan het VSO. Schoolgedrag beschreven in de uitspraken van de schobl zijn kennelijk ook goed herkenbaar voor leerlingen in de middelbare schoolleeftijd. Dat is een niet te onderschatten winstpunt. De ervaren gebruiker heeft natuurlijk opgemerkt dat de redactie van de uitspraken is aangepast. Het gaat niet om inhoudelijke wijzigingen, maar het betreft redactionele aanpassingen. Geen verkleinwoorden meer als klasgenootjes maar klasgenoten. Kinderen zijn leerlingen geworden, etc.. Dat de deskundigen en leerkrachten in het voortgezet speciaal onderwijs positief oordelen over de toepasbaarheid van de schobl voor oudere leerlingen zal los van het gebruiksgemak van digitale afname en rapportage, toch vooral gebaseerd zijn op kwalitatieve inhoudelijke overwegingen zoals de herkenbaarheid van het gedrag van de uitspraken (items) van de schobl en dat van de factor- en gedragsschalen.

Kan dat oordeel van de praktijkdeskundigen echter ook ondersteund worden door wetenschappelijk onderzoek? Deze cruciale vraag naar de psychologische betekenis (validiteit) van de Schobl kan bij uitstek beantwoord worden door het uitvoeren van een factoranalyse op de resultaten van de beoordeelde leerlingen en de resultaten daarvan te vergelijken met die voor leerlingen in het basisonderwijs.

 

2. Factoranalyse van beoordelingen van leerlingen in het Speciaal Voortgezet Onderwijs (VSO)

2.1 Onderzoeksbestand.

De onderzoeksgegevens zijn ontleend aan een drietal scholen in het westen van Land. In totaal gaat het om 231 jongens (23%) en meisjes (77%) in de leeftijd van 10-19 jaar met een gemiddelde van 14,36 . Deze zijn beoordeeld in het voorjaar van 2013 door 38 verschillende leerkrachten. De onderstaande tabel geeft de gemiddelde leeftijd van jongens en meisjes in de onderscheiden scholen en het aantal en geslacht van de leerkrachten.

Meisjes zijn gemiddeld wat ouder dan jongens, maar de correlatie is niet signifikant (r=.07, p=.31). Meisjes worden vaker door een vrouwelijke leerkracht beoordeeld. De correlatie bedraagt r=-16 (p=.017). De vrouwelijke leerkrachten zijn doorgaans wat jonger dan de mannen (r=-.24, p=.000).

 

Tabel 1: aantalen leerlingen, leeftijd en sexe en aantal en geslacht leerkracht voor drie verschillende SVO scholen in 2013

 

school
1 2 3 totaal
leerlingen Aantal 109 90 13 212
Gemiddelde leeftijd 13,6 15,1 15,9 14,36
%jongens 32 8 47 23,4
% meisjes 68 92 53 76,6
leerkrachten aantal 17 18 3 38
% man 24 69 0 58,5
% vrouw 76 31 100 41,5

 

 

Het gedragsprofiel van de leerlingen op de diverse scholen afgemeten naar de gemiddelde normscores op de vier Factorschalen verschilt niet signifikant van elkaar (one-way anova: p=.16-.40). wat dat betreft mogen de scholen zonder bezwaar samen genomen worden voor de factoranalyse.

Tot zover enkele kenmerken van de onderzoeksgroep.

2.2 Resultaten factor analyse

De factoranalyse is gebaseerd op de correlaties tussen de normscores van 14 gedragsschalen. Tabel 2 geeft de matrix van factorladingen van de 14 gedragsschalen op de eerste vier varimax factoren.

 

 

Tabel 2: resultaten factoranalyse voor beoordeling van leerlingen van drie scholen voor VSO (N=212).

Varimax factoren SVO scholen 2013a

Component

1

2

3

4

g1 -,833

-,270

-,321

g2 -,872
g3 -,811
g4 -,412

,671

g5

-,578

,449

-,513
g6

,268

-,835
g7 -,741
g8

,350

-,711
g9

-,457

-,691

,305

g10 -,872
g11 -,817
g12

-,417

-,580

,333

,366

g13 ,894
g14

-,346

,748
Extraction Method: Principal Component  Analysis.Rotation Method: Varimax with Kaiser Normalization.
a. Rotation converged in 5 iterations.

 

Ladingen kleiner dan .25 zijn in de matrix weggelaten. De vier Schobl factoren komen duidelijk naar voren en betreffen respectievelijk Vrijmoedigheid, Sociale Omgang, Werkhouding en Emotionaliteit. Enkele gedragschalen hebben een hogere lading op een andere factor dan die waartoe ze gerekend worden. Dat zijn van factor Vrijmoedigheid de gedragschaal (gs) onzeker-zelfverzekerd (gs 4) met de hoogste lading op factor 4 (.67 op Emotionaliteit, een verschil van .26) en van Werkhouding impulsief gedisciplineerd (gs 5) met een hoogste lading op Vrijmoedigheid (f 1). Dat verschil bedraagt slechts .07. Deze gedragsschalen hadden overigens ook in de oorspronkelijke factor structuur substantiële secundaire ladingen op desbetreffende factoren (zie verslag betrouwbaarheid en validiteit van Schobl Kort en Compleet op deze website).

 

Conclusie

Afsluitend mogen we vaststellen dat de resultaten van de factoranalyse een duidelijke bevestiging zijn van de eerder gerapporteerde factorstructuur van de Schobl Compleet. Mede gelet op het feit dat het hier om oudere leerlingen gaat, in een ander schooltype kan gesteld worden dat de betekenisstructuur van de Schobl Compleet niet alleen stabiel is door de tijd heen maar ook over schooltypen en leeftijdsgroepen zijn robuuste karakter behoudt. Gebruikers specifieke deskundigen en leerkrachten- kunnen bij hun interpretatie van de uitslag vertrouwen op de (factoriäle)validiteit van de Schobl.

In een volgende notitie meer over de het gedragsprofiel van leerlingen uit het V.S.O.

 

 

jac N. Zaal

Vitamines voor ontwikkeling

september 2013